Đối với các sông
có độ rộng vừa phải thường dùng công trình cáp treo thuyền. Mỗi khi đi đo lưu
lượng nước, thường phải có từ 4 đến 5 người, dùng thuyền bơi trên sông và dùng máy đo lưu tốc kế (LS25-1A, LS68 -Trung Quốc) để đo tốc độ dòng nước,
sau đó mới tính toán thủ công để ra lưu lượng nước. Phương pháp dùng thuyền để
đo thường rất nguy hiểm đối với các quan trắc viên, nhất là đối với các trạm ở
miền núi, nước lũ lên rất nhanh, chảy rất mạnh đặc biệt nguy hiểm vào ban đêm.
Công trình cáp nôi thường dùng cho các sông nhỏ và vừa ở miền núi. Khi
đi đo cũng phải cần từ 3 đến 4 người để di chuyển nôi trên sông và cũng dùng
máy lưu tốc kế đo tốc độ dòng nước. Với tải trọng nôi và người ở trên khá nặng,
mặt khác cáp treo nôi thường hay bị võng sau một thời gian sử dụng, nên việc di
chuyển, vận hành nôi thường rất khó và vất vả đối với các quan trắc viên. Ngoài
ra, do sông miền núi thường dốc, nước lũ lên nhanh, cây cối trôi rất nhiều. Nếu
đo vào ban đêm, do tầm nhìn bị hạn chế, khi quay tời thả cá sắt để đo rất dễ bị
vướng vào cây trôi có thể làm đứt cáp hoặc lật nôi gây nguy hiểm cho các quan trắc
viên.
Hiện nay chỉ có một số trạm đo thủy văn vùng ảnh hưởng thủy triều và một
số trạm vùng đồng bằng sông rộng được trang bị máy đo lưu lượng tự động (công
nghệ đo mới) theo nguyên lý siêu âm ADCP (Mỹ) kèm theo Ca nô chuyên dụng. Với
phương pháp này, khi đi đo các Quan trắc viên dùng Ca nô bơi qua sông để đo lưu
lượng nước. Phương pháp này có ưu điểm là đo nhanh, đi đến đâu là biết được
ngay số liệu mặt cắt sông và lưu lượng nước đến đó. Nhược điểm là kinh phí đầu
tư máy đo ADCP và ca nô rất lớn. Khi đo đạc vẫn phải làm việc trên sông nên
nguy hiểm khi có những cơn lũ lớn, nước chảy mạnh, cây cối trôi nhiều,…
Trước đây, Trạm Thủy văn Lạng Sơn đã được trang bị hệ thống đo lưu lượng
nước bằng cáp tuần hoàn của Trung Quốc. Với hệ thống này, các Quan trắc viên
khi đi đo lưu lượng nước không phải trực tiếp ra sông. Công nghệ khi đó vẫn còn
thô sơ, số liệu đo được vẫn phải ghi vào sổ và tính toán thủ công để ra lưu lượng
nước. Tuy nhiên, hệ thống đo này đã bị bão, lũ (cơn bão số 6) tháng 9 năm 2008
làm hỏng công trình và thiết bị đo.
Từ tháng 7 năm 2009 đến nay, Trạm Thủy văn Lạng Sơn đã được đầu tư lắp
đặt hệ thống đo lưu lượng nước tuyến cáp tự động (thế hệ mới của tuyến cáp tuần
hoàn). Hệ thống mới này có ưu điểm vượt trội so với hệ thống cũ. Có kích thước
gọn nhẹ, hoạt động êm không gây tiếng ồn. Hoạt động với 3 chế độ: tự động, bán
tự động và điều khiển bằng tay. Việc đo đạc, tính toán đã được xử lý bằng phần
mềm, khi đo xong là biết được kết quả đo và có thể in ngay ra được biểu đo lưu
lượng nước. Hệ thống đo mới này còn có nhiều ưu điểm khác như có hệ thống chống
sét, có chế độ thoát hiểm khẩn cấp khi có sự cố. Cá sắt có gắn các thiết bị cảm biến vị trí mặt nước,
đáy sông và truyền tin bằng tín hiệu hai âm tần, có sơn phản quang để khi đo
vào ban đêm để đảm bảo an toàn cho các phương tiện đường thủy,…
Với nhiều tính năng ưu việt so với công nghệ đo truyền thống đang được
sử dụng trên mạng lưới đo thủy văn hiện nay. Đặc biệt, công nghệ mới này bảo đảm
an toàn gần như tuyệt đối cho người và thiết bị đo tại các sông có cường suất,
biên độ lũ lên xuống nhanh và tốc độ dòng chảy lớn. Vì vậy, hệ thống đo lưu lượng tuyết cáp tự động
rất phù hợp đối với các sông có độ rộng khoảng 200 mét, độ dốc lớn như các sông
ở miền núi nước ta.
TC